مرتضى مطهرى

31

مجموعه آثار شهيد مطهرى ( فارسي )

فهم دقيق و استنباط عميق ، و بديهى است كه فهم عميق بدون به كار افتادن عقل و اعمال نظر ناميسّر است . اين گروه معتقد شدند كه مردم مستقيماً - بدون وساطت گروهى به نام مجتهدين - بايد به اخبار و احاديث مراجعه كنند ، آنچنانكه عوام الناس به رساله‌هاى عمليه مراجعه مىكنند و وظيفه خود را در مىيابند . سردستهء اين گروه مردى است به نام « امين استرآبادى » كه در « كليات منطق » فصل « ارزش قياس » از او نام برديم . كتاب معروفى دارد به نام فوائد المدنيّه و عقايد خود را در آن كتاب ذكر كرده است . اهل ايران است اما سالها مجاور مكه و مدينه بوده است . ظهور اخباريّين و گرايش گروه زيادى به آنها در برخى شهرستانهاى جنوبى ايران و در جزاير خليج فارس و برخى شهرهاى مقدس عراق ركود و انحطاط زيادى را موجب گشت ، ولى خوشبختانه در اثر مقاومت شايان و قابل توجه مجتهدين عاليمقامى جلوى نفوذشان گرفته شد و اكنون جز اندكى در گوشه و كنار يافت نمىشوند . سنت سنت يعنى گفتار يا كردار يا تأييد معصوم . بديهى است كه اگر در سخنان رسول اكرم يك حكمى بيان شده باشد ، و يا ثابت شود كه رسول اكرم عملًا وظيفه‌اى دينى را چگونه انجام مىداده است و يا محقق شود كه ديگران برخى وظايف دينى را در حضور ايشان به گونه‌اى انجام مىدادند و مورد تقرير و تأييد و امضاى عملى ايشان قرار گرفته است ، يعنى ايشان عملًا با سكوت خود صحّه گذاشته‌اند ، كافى است كه يك فقيه بدان استناد كند . در مورد سنت و حجيت آن ، از نظر كلى بحثى نيست و مخالفى وجود ندارد . اختلافى كه در مورد سنت است در دو جهت است : يكى اينكه آيا تنها سنت نبوى حجت است يا سنت مروىّ از ائمهء معصومين هم حجت است ؟ اهل تسنن تنها سنت نبوى را حجت مىشمارند ولى شيعيان به حكم برخى از آيات قرآن مجيد و احاديث متواتر از رسول اكرم كه خود اهل تسنن روايت كرده‌اند و از آن جمله اينكه فرمود : « دو چيز گرانبها بعد از خود براى شما باقى مىگذارم كه به آنها رجوع كنيد و مادام كه به ايندو رجوع نماييد گمراه نخواهيد شد ، كتاب خدا و عترتم » به قول و فعل و تقرير